Miếu Thuận Khánh (tên tự là Thuận Khánh Miếu) tọa lạc tại xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa. Lịch sử hình thành của miếu gắn liền với công cuộc di dân, khai khẩn vùng đất mới của cư dân miền Trung theo chân các chúa Nguyễn vào cuối thế kỷ XVII (khoảng năm 1692). Ban đầu, vùng đất hoang vu này mang tên là xóm "Truông" hay "Thuông", cư dân đã dựng một ngôi miếu nhỏ bằng tranh tre đơn giản để làm nơi thờ cúng. Đến đầu thế kỷ XIX, khi đời sống sung túc và dân cư đông đúc hơn, dân làng đã đóng góp xây cất lại ngôi miếu khang trang và chính thức trình đơn xin đổi tên làng thành Thuận Hòa với mong ước "Thiên - Địa - Nhân" hòa hợp.

Di tích Miếu Thuận Khánh

Về thực trạng bảo tồn, trải qua thời gian, sự khắc nghiệt của thời tiết và chiến tranh, di tích từng bị xuống cấp nhưng đã được Nhân dân địa phương nhiệt tâm đóng góp tài lực, vật lực để tu bổ và gìn giữ cho đến ngày nay. Hiện tại, miếu được Ban quản lý Miếu đại diện nhân dân chăm lo hương khói và bảo quản các hiện vật.

Về tổng thể kiến trúc, Miếu Thuận Khánh là một công trình tín ngưỡng mang đậm nét nghệ thuật dân gian, bao gồm các hạng mục: Án phong, cột cờ, miếu thờ Ông Hổ, miếu Thanh minh, tòa Chánh điện, nhà Tiền hiền và nhà trù. Mở đầu không gian di tích là bức Án phong mang ý nghĩa ngăn chặn uế khí, được đắp nổi hình cá chép. Hạt nhân trung tâm là Chánh điện gồm nhà Tiền tế và Hậu tẩm được xây liên hoàn với nhau. Nhà Hậu tẩm được xây theo kiểu nhà tứ trụ, kết cấu vì kèo mộng truyền thống kiểu trụ trốn. Điểm nhấn giá trị nghệ thuật thẩm mỹ của miếu thể hiện qua hệ thống khám thờ, hai hàng lỗ bộ uy nghi, cùng 05 pho tượng "Ngũ hành Nương nương". Các hiện vật như hoành phi, câu đối chữ Hán Nôm được khảm xà cừ hay sơn son thếp vàng đã tôn lên vẻ thâm nghiêm và cổ kính nơi thần ngự.

Trong đời sống tâm linh, Miếu Thuận Khánh là nơi phụng thờ Ngũ Hành Nương Nương (gồm Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ), Quốc tổ Hùng Vương, các vị Tiền hiền và Thần Hổ. Hàng năm, miếu tổ chức nhiều lễ tế như Rằm tháng Giêng, Tết Đoan Ngọ, nhưng đặc biệt và quan trọng nhất là nghi lễ Tế Thanh minh cùng các nghi lễ tế Thành hoàng, Quốc tổ Hùng Vương diễn ra vào dịp mùng 8, 9, 10 tháng 3 Âm lịch. Các nghi lễ cổ truyền trang trọng như nghinh sắc, tỉnh sanh được duy trì nhằm tạ ơn các đấng Thánh Tổ, tiền bối và cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Ghi nhận những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật, ngày 18 tháng 11 năm 2021, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận (cũ) đã ban hành Quyết định số 2187/QĐ-UBND xếp hạng Miếu Thuận Khánh là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp tỉnh. Ngôi miếu tiếp tục là điểm tựa văn hóa tâm linh vững chắc, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn của Nhân dân địa phương.

Thập Hồng Luyện