Đền thờ Đức Trần Hưng Đạo tọa lạc trên đường 21/8, phường Phan Rang, tỉnh Khánh Hòa. Lịch sử hình thành của đền gắn liền với nguyện vọng của các nhân hào, thân sĩ và người dân địa phương trước năm 1933, xuất phát từ mong muốn đề cao đạo lý làm người, tinh thần tương thân tương ái và lòng yêu quê hương đất nước. Trải qua các giai đoạn lịch sử và biến thiên của thời gian, ngày nay đền thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn - nhà quân sự, chính trị kiệt xuất thời Trần, người có công ba lần đánh tan quân xâm lược Nguyên Mông.

Về tổng thể kiến trúc, Đền thờ Đức Trần Hưng Đạo là một quần thể công trình được xây dựng trên khuôn viên rộng lớn, được phân chia hài hòa làm hai khu vực ngăn cách bởi mương Ông Cố. Phía trước di tích là cổng Tam quan ngoại xây dựng năm 1973 trang trí tỉ mỉ đề tài Tứ linh ghép từ các mảnh sứ, kết hợp với hồ Bán nguyệt (hồ Bát Tiên) có cầu cong tạo cảnh quan thanh tịnh, khoáng đạt. Qua mương Ông Cố dẫn vào khuôn viên phía trong là cổng Tam quan nội đắp nổi các cặp câu đối chữ Hán, tiếp đến là bức Án phong chạm khắc hình Hổ, Tứ linh. Hạt nhân trung tâm của di tích là Tòa Chánh điện (xây dựng từ năm 1935 đến 1938), gồm hai nếp nhà liên hoàn: Tiền tế (5 gian 2 chái) và Hậu tẩm (3 gian 2 chái) kết nối chặt chẽ qua hệ thống mái nhà Ghè. Chánh điện nổi bật với kết cấu khung gỗ bát trụ kiên cố, hệ thống vì kèo, xuyên ngang chạm khắc tinh xảo các đề tài “Lưỡng long tranh châu”, “Phượng múa hạc bay”, cùng hai cổ lầu hai tầng mái. Ngoài ra, trong khuôn viên đền còn có các công trình như nhà Tiền Hậu hiền, nhà Hội quán, miếu Cô hồn và nhà kho.

Quang cảnh bên ngoài Đền thờ Đức Trần Hưng Đạo

Hàng năm, bên cạnh các kỳ lễ sóc, vọng (mùng Một, Rằm hàng tháng), đại lễ quan trọng nhất tại đền là Lễ cúng Giỗ Đức Thánh Trần (Húy kỵ) diễn ra vào ngày 20 tháng 8 âm lịch. Lễ tế được tổ chức trang trọng với đầy đủ nghi thức tế lễ cổ truyền, dâng hương, nhằm tạ ơn tiền nhân, cầu mong quốc thái dân an, xóm làng hòa thuận, thịnh vượng.

Ghi nhận những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật kiến trúc, ngày 13 tháng 3 năm 2014, Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Thuận (cũ) đã ban hành Quyết định số 500/QĐ-UBND xếp hạng Đền thờ Đức Trần Hưng Đạo là Di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh./

Đổng Thành Danh