Đình Dư Khánh tọa lạc tại thôn Dư Khánh, phường Ninh Chử, tỉnh Khánh Hòa.

Năm Kỷ Mão (1819), sau khi hoàn thành công việc lập làng, các hương chức chủ trương dựng đình. Lúc bấy giờ, cư dân thưa thớt, cuộc sống còn khó khăn, Đình có kiến trúc nhỏ bé tọa lạc ở giữa làng. Mãi 24 năm sau (1843), cư dân phát triển đông đúc, ngôi đình mới được tôn tạo. Đến năm Mậu Ngọ (1858), đình mới được xây dựng lại thành ngôi đình hoàn chỉnh như ngày nay trở thành nơi thờ tự, hội họp quan trọng của cư dân địa phương.

Đình Dư Khánh được xây dựng trên khu đất có diện tích 1.956m². Đình có thế đất đẹp, đình quay hướng biển Ninh Chử, phía trước là núi Tân An án ngữ, phía Tây có ngọn núi Cà Đú làm điểm tựa lưng vững chãi, phía Bắc có dòng sông Tri Thủy chảy ra cửa biển Ma Văn, phía Nam có ngọn núi Bút (Núi Đá Chồng).

Trải qua thời gian, đình xuống cấp và được Nhân dân địa phương tu bổ vào các năm: 1886, 1972, 1973, 1991, 1992, 1993, 1994, 1996.

Đình Dư Khánh có các công trình: Nghi môn, Đại đình, Tiền Hiền, nhà Trù (nhà bếp), nhà Cối (nhà kho), Đông bang và Tây bang (hai dãy nhà nằm ở phía Bắc và phía Nam của đình). Tại Nghi môn, cửa Trung môn có 2 tầng, 3 lớp mái và 2 cổng hai bên có 1 tầng, 2 lớp mái. Trên cổng Trung môn có cặp rồng bằng sứ xanh và 2 cổng hai bên là cặp búp sen chớm nở cùng các đường chạm khối trang trí. Án phong được xây dựng theo kiểu tứ trụ với 2 cặp lân, rồng xanh, cùng hình ảnh long, phụng chạm nổi ở mặt trước thể hiện âm dương hòa hợp, mưa thuận gió hòa.

Kiến trúc của đình là sự kết hợp hài hòa giữa 3 tòa nhà có đòn dông ngang và 2 tòa nhà có đòn dông dọc, kiểu “trùng thiềm điệp ốc”. Các nghệ nhân xưa đã sử dụng 2 kỹ thuật chính là chạm lộng và chạm nổi; các mô típ cổ điển như: Tứ linh, bát bửu... được chạm trổ hoa văn sắc sảo; các đường chạm khắc trên đồ án tứ linh được trau chuốt tỉ mỉ, sinh động. Nhiều đồ án trang trí được tả thực rõ nét, nhưng cũng có những đồ án được cách điệu hóa như: “Trúc hóa long”, “dây, lá hóa long”, “vân mây hóa long”... Với kỹ thuật điêu luyện và tư duy nghệ thuật phong phú, các đề tài trang trí không chỉ tạo nên giá trị thẩm mỹ cao, mà còn góp phần tôn lên vẻ uy nghi, cổ kính của đình.

Đình Dư Khánh thờ thần Thành Hoàng, Tiền hiền... Hàng năm, đình Dư Khánh tổ chức lễ hội vào dịp cúng Thu ngày 10 tháng 8 Âm lịch. Lễ tế cầu mong chư vị thần linh bảo trợ dân làng, mùa màng tươi tốt. Lễ hội ở đình là dịp để cộng đồng thực hiện các nghi thức tế thần trang trọng, gìn giữ bản sắc văn hóa và thắt chặt tình đoàn kết thôn xóm.

Ghi nhận những giá trị của di tích đình Dư Khánh, Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) ban hành Quyết định số 01/1999/QĐ-BVHTT ngày 04/01/1999 xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia./.

Thành Thị Hồng Cẩm