Đình Mỹ Hòa (trước đây gọi là Miếu Mỹ Hòa) tọa lạc tại Tổ dân phố 11, phường Đông Hải, tỉnh Khánh Hòa. Di tích nằm trên tuyến đường Yên Ninh tiếp giáp với bãi biển Đông Hải, sở hữu vị trí giao thông thuận tiện cho người dân địa phương và du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái.

Đình Mỹ Hòa gắn liền với quá trình khai hoang, lập ấp của các thế hệ cư dân từ Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên di cư vào vùng đất Nam Khánh Hòa từ năm Gia Long thứ 5 (1806). Ban đầu, 11 dòng họ chính trong làng đã lập một ngôi miếu nhỏ để phụng thờ Ngũ Hành. Đến năm Tự Đức thứ 5 (1851), các vị tiền bối đã xây dựng ngôi miếu rộng rãi, khang trang hơn và phụng thờ Thần Thành Hoàng làng, gọi là Đình Mỹ Hòa.

Về tổng thể kiến trúc, đình Mỹ Hòa được xây dựng trên khu đất rộng 600m², gồm các hạng mục: Nghi môn, Cột cờ, Án phong, Sân đình, Chánh điện, nhà Tiền hiền, miếu thờ Nữ thần Tiên nương, nhà Khách, nhà Kho và nhà Bếp. Trong đó, Đại đình có kết cấu tứ trụ kết hợp hai nhà Tiền tế (Đại bái) và Chính điện (Nội tẩm) qua ngôi Nhà Ghè ở giữa. Bộ khung gỗ vững chãi với hệ thống mộng ghép tỉ mỉ, mái lợp ngói âm dương, đầu đao và bờ nóc đắp nổi cặp rồng tranh châu, rồng chầu nguyệt cùng nhiều họa tiết trang trí như Bát Tiên, hoa mai, Bửu bối tinh xảo. Nội thất di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật và đồ tế tự cổ có giá trị nghệ thuật như các Khám thờ, hương án, hoành phi, bài vị, hương án khảm xà cừ, bộ lỗ bộ.

Quang cảnh bên ngoài di tich đình Mỹ Hòa

Trong đời sống tâm linh, đình Mỹ Hòa là điểm tựa tinh thần của cộng đồng cư dân, phụng thờ Thần Thành Hoàng Bổn Cảnh và Ngũ Hành. Hàng năm, lễ tế chính của đình là Lễ tế Thu diễn ra vào ngày tốt tháng 7 hoặc tháng 8 Âm lịch, cùng các lễ cúng đón Giao thừa (30 tháng Chạp), cúng Tân niên (mùng 6 tháng Giêng) và lễ cúng Thanh minh (tháng 3 âm lịch) với các nghi thức kỵ Thần, kỵ Tiền hiền trang trọng, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và thắt chặt tình đoàn kết xóm làng.

Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đình từng là cơ sở hành chính của chính quyền cách mạng lâm thời và là nơi nuôi giấu, bảo vệ an toàn cho nhiều cán bộ lãnh đạo cách mạng.

Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật, ngày 21 tháng 10 năm 2024, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận (cũ) đã ban hành Quyết định số 1391/QĐ-UBND xếp hạng Đình Mỹ Hòa là Di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh./.

Đổng Thành Danh