Đình Ninh Chử tọa lạc tại phường Ninh Chử, tỉnh Khánh Hòa, gắn liền với đời sống tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng của cư dân vùng biển Ninh Chử.

Đình Ninh Chử ở đầu thôn, nằm về phía Đông trong tổng thể khuôn viên đất tôn giáo - tín ngưỡng của thôn với 3 loại hình kiến trúc: Đình, Miếu Ngũ Hành và Lăng Ông Nam Hải. Diện tích đất của ngôi đình là 668m² trên tổng diện tích đất tôn giáo – tín ngưỡng là 2.617m². Có thể nói việc bố trí các loại hình kiến trúc tôn giáo trên cùng một khuôn viên đất là một trong những nét khác biệt ở làng Ninh Chử so với nhiều nơi khác trong khu vực.

Trải qua thời gian với nhiều nhân tố tác động, đình Ninh Chử xuống cấp và được tu bổ vào các năm: 1957-1958, 1968, 1982, 2005.

Đình Ninh Chử có cửa chính quay về hướng Nam với các mặt tiếp giáp như sau: phía Nam giáp với sân vận động của thôn, phía Tây giáp với Miếu Ngũ Hành và Lăng Ông, phía Đông và phía Bắc tiếp giáp hương lộ và khu dân cư. Tổng thể kiến trúc của đình hiện nay, gồm: Nghi môn, cột cờ, Án phong, sân đình, Chánh điện, nhà Tiền hiền.

Về mặt kiến trúc, đình có mặt bằng chạy dọc từ ngoài vào trong bắt đầu từ Nghi môn, sân đình, Án phong, Tiền tế, Chính điện và cuối cùng là Hậu cung nơi đặt bài vị thần linh. Đình Ninh Chử là sự kết hợp giữa hai dạng nhà chính (nhà tứ trụ và nhà ba gian). Với kỹ thuật lắp ráp mộng truyền thống, các bộ phận kiến trúc được liên kết với nhau tạo thành một thể thống nhất rất vững chắc. Trên các bờ nóc, bờ dải và mái đình được đắp nổi các biểu tượng mang tính tín ngưỡng dân gian như "Lưỡng long tranh châu" (hai con rồng chầu ngọc), hình chim phượng, con nghê, hay con dơi ngậm chữ Phúc. Các họa tiết được khảm sành sứ nhiều màu sắc, tạo hiệu ứng phản quang lấp lánh nổi bật trên nền trời xanh. Hệ thống cửa của đình được thiết kế theo lối thượng song hạ bản (phía trên làm các chấn song dọc đón gió, phía dưới bít bản gỗ dày tạo độ kín) vừa đảm bảo sự trang nghiêm bên trong lại vừa lưu thông không khí với bên ngoài.

Đình Ninh Chử thờ Thành Hoàng Bổn xứ - vị Thần bảo hộ của cộng đồng cư dân địa phương. Dưới triều Vua nhà Nguyễn, đình Ninh Chử được phong sắc hai lần, đó là sắc phong của Vua Duy Tân năm thứ 5 và vua Khải Định năm thứ 9.

Cũng như các ngôi đình khác, bên cạnh những giá trị về mặt kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc, đình Ninh Chử còn gắn liền với đời sống tâm linh của người dân địa phương. Hàng năm, đình thường tổ chức lễ hội Tế Xuân vào ngày mùng 10 tháng 3 Âm lịch với các nghi thức chính: lễ Khai sắc, lể Tỉnh sanh, lễ tế Tiền hiền, lễ tế Thần Thành hoàng và lễ cúng cô hồn.

Ghi nhận những giá trị tiêu biểu của di tích, ngày 27/12/2011, UBND tỉnh Ninh Thuận (cũ) ban hành Quyết định số 2855/QĐ-UBND xếp hạng đình Ninh Chử là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh./.

Thành Thị Hồng Cẩm