Đình Tấn Tài tọa lạc tại số 129 Lê Lợi, phường Phan Rang, tỉnh Khánh Hòa. Đình Tấn Tài hình thành gắn liền với quá trình khai hoang, lập làng của cư dân vùng đất Phan Rang xưa.

Trải qua gần 200 năm tồn tại, ngôi đình đã trải qua ba lần chuyển đổi vị trí: ban đầu ở khu Tấn Lợi, sau đó dời đến khu vực Trung tâm Chuyên khoa Mắt tỉnh hiện nay, và cuối cùng định hình tại vị trí hiện tại. Dù có sự thay đổi về địa giới, Đình Tấn Tài vẫn luôn là điểm tựa tâm linh vững chắc của người dân địa phương qua bao thế hệ, lưu giữ nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống và các sắc phong giá trị do các vua triều Nguyễn ban tặng.

Quang cảnh bên ngoài Đình Tấn Tài

Về tổng thể kiến trúc, Đình Tấn Tài được bố trí hài hòa theo đồ án hình chữ Tam. Từ ngoài vào trong bao gồm các hạng mục chính: Cổng, Cột cờ, Án phong (bình phong), Tòa Chánh điện và Nhà Tiền hiền. Trong đó, hạt nhân trung tâm của Đình là Tòa Chánh điện có kết cấu ba gian nối tiếp gồm: Ngoại tẩm, Nhà Ghè và Chánh tẩm. Bộ khung gỗ dựng theo kiểu nhà tứ trụ truyền thống bằng các loại danh mộc, liên kết chặt chẽ qua hệ thống kèo và mộng ghép. Phần Chánh tẩm mang kiểu dáng cổ lầu hai tầng mái, được trang trí tinh xảo các đề tài Lưỡng long chầu nhật, cá hóa lân, cùng các ô hộc đắp nổi Bát tiên, hạc thần và hoa lá. Nội thất tòa Chánh bái được bài trí vô cùng trang nghiêm. Án thờ Thần đặt tại Chánh tẩm chạm khắc lộng lẫy, đình còn lưu giữ hệ thống di vật, đồ tế tự phong phú như: các bộ liễn đối khảm xà cừ cổ kính, hoành phi sơn son thếp vàng, tủ thờ Hương án ngoại chạm Tứ linh, cặp lộng, chiêng đồng, trống cái và mõ gỗ.

Trong đời sống tâm linh, đình là nơi phụng thờ Thần Thành Hoàng Bổn Cảnh cùng các vị Tiền hiền, Hậu hiền có công dựng làng. Hàng năm, tại di tích diễn ra đại lễ Tế Xuân (Xuân Kỳ) vào ngày mùng 10 tháng 3 Âm lịch với các nghi thức Tế Thần và Kỵ Tiền hiền trang trọng, cầu mong quốc thái dân an, mùa màng thuận lợi và xóm làng ấm no.

Với những giá trị sâu sắc về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật kiến trúc điêu khắc truyền thống, ngày 20 tháng 12 năm 2016, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận (cũ) đã ban hành Quyết định số 3156/QĐ-UBND xếp hạng Đình Tấn Tài là Di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh. Di tích không chỉ là tài sản văn hóa quý giá của Nhân dân Tấn Tài mà còn là biểu tượng sinh động cho đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của cộng đồng cư dân địa phương./.

Đổng Thành Danh